Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.
Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.

Алҳамдулиллаҳи Роббил аламийн, вассолату вассаламу алан Набиййил амийн ва ала олиҳи ва асҳабиҳи ажмаъийн. Аммо баъд. 

Албатта, қалб танадаги барча аъзоларнинг подшоҳи ва йўлбошчисидир. Агар қалб тўғри бўлса, бошқа аъзолар ҳам тўғри бўлади. Агар қалб эгри бўлса, тана аъзолари ҳам эгриликда унга эргашади. Бу борада Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам шундай деганлар: “Огоҳ бўлинглар, жасадда бир парча гўшт бор. У ислоҳ бўлса, жасаднинг бошқа аъзолари ҳам ислоҳ бўлади. Агар у бузилса, тананинг бошқа аъзолари ҳам бузилади. Огоҳ бўлингларки, ўша бир парча гўшт қалбдир”. 

Демак, қалб танамиздаги энг муҳим аъзо экан, унинг касаллигини ва ўша касалликдан қутилиш йўлларини билишимиз лозим бўлади. Қалбнинг энг оғир касал бўлиши, бу унинг қотишидир. Қотган қалбга ҳеч қандай насиҳат, ваъз таъсир қилмайдиган бўлиб қолади. Қалб қотишининг кўп сабаблари бор. Қуйида мазкур сабабларни келтириб ўтамиз. 

1. Дунёга ҳирс қўйиш. 

2. Орзунинг узунлиги ва ўлимнинг тўсатдан келиб қолишини унутиш. 

3. Аллоҳдан бошқага боғланиш. 

4. Беҳуда орзулар ва хомхаёллар денгизига миниш. 

5.Аллоҳнинг тоатидан бошқа мақсадларда одамлар билан кўп аралашиш. 

6. Кўп ухлаш. 

7. Тавба ва бошқа муҳим амалларни кейинга суриш. 

8. Кўп ейиш ва ичиш. 

9. Тоатларга дангасалик қилиш. 

10. Ҳаром таом ейиш, ичимлик ичиш, мол топиш. 

11. Ўтган гуноҳларни унутиш ва гуноҳ устига гуноҳ қилиш. 

12. Ортиқча дабдабали ҳаётда яшаш. 

13. Ғийбат. 

14. Чақимчилик. 

15. Лаънатлаш, сўкиш. 

16. Ёлғон. 

17. Бўҳтон. 

18. Бировларнинг обрўсини тўкиш. 

19. Бировларни масхара қилиш. 

20. Кўп кулиш. 

21. Беҳуда ўйин-кулги, ҳазил-ҳузулга берилиш. 

22.  Кибр, ўзининг қилаётган амалларини кўп деб ҳисоблаш (ужб). 

23. Гина. 

24. Ҳасад. 

25. Ёмон кўриш. 

26. Мол-дунё тўплаш йўлида мусобақа қилиш. 

27. Ғазаб. 

28. Бошқалар ҳақида ёмон гумон қилиш. 

29. Бошқаларга ичиторлик, кўнлиторлик қилиш. 

30. Бахиллик. 

31. Ғафлат. Айниқса, Аллоҳни зикр қилиш, У зотга шукр қилишдан ғафлатда бўлиш. 

32. Намозни ўз вақтида адо қилишга бепарво бўлиш. Унинг вақтини, фарз, вожиб, суннатларини ҳурмат қилмаслик. 

33. Узрсиз жамоат намозини тарк қилиш. 

34. Намозда хушуънинг йўқлиги. 

35. Шубҳали нарсалардан парҳез қилмаслик. 

36. Бетоқат бўлиш. 

37. Шошқалоқлик. 

38. Бойлар, дунё аҳллари билан кўп ўтириш. 

39. Бидъатчилар билан бирга кўп ўтириш. 

40. Қўшиқ ва мусиқани кўп эшитиш. 

41. Кўп телевизор кўриб вақтларни беҳуда совуриш. 

42. Дўстлар ва солиҳ инсонларга яқин бўлишга қизиқмаслик. 

43. Суннат ва нафлларга бепарво бўлиш. 

44. Ваъдага хилоф қилиш. 

45. Омонатга хиёнат қилиш. 

46. Беҳуда гўп гапириш. 

47. Шайтонга итоат қилиш ва унга эргашиш. 

48. Нафснинг сўзига кириш. 

49. Аллоҳнинг душманларига, кофир ва фосиқларга ўхшашга уриниш. 

50. Эркакларнинг аёлларга, аёлларнинг эркакларга ўхшашга уриниши. 

51. Зулм, бошқаларга тажовуз қилиш. 

52. Дин ва дунё ишларини билмаслик. 

53. Аллоҳ ҳаром қилган нарсалардан қўрқмаслик, уларга журъатли бўлиш. 

54. Истиғфор ва тавбага, раҳматнинг кенглигига суяниб қолиш ва гуноҳларни кетма кет қилавериш. 

55. Шаҳватларга эргашиш, иффатдан узоқлашиш. 

56. Бошқалар билан муомала қилаётганда қўполлик ва қўрслик қилиш. 

57. Мусулмонларни алдаш ва уларнинг орасини бузишга интилиш. 

58.Даҳрийликка, куфрга, фисқу фужурга, шаҳватга ундайдиган китобларни, қиссаларни ва шеърларни ўқиш. 

59. Кичик гуноҳларни менсимай қилавериш. 

60. Қуръонни ўқишдан, ёдлашдан, тадаббур қилишдан ва унга амал қилишдан узоқлашиш. 

61. Қалбни юмшатадиган нарсалардан узоқлашиш. Масалан, ўлимни кам эслаш, қабристонларни зиёрат қилмаслик, ҳисоб-китоб, жаннат, дўзах, сирот ва бошқа нарсаларни ўйламаслик. 

62. Ота-онага оққ бўлиш. 

63. Қариндошлар билан борди-келдини узиб қўйиш. 

64. Қўшнига озор бериш. 

65. Саҳобаларни ёмон кўриш. 

66. Амри маъруф ва наҳий мункарни тарк қилиш.  

Юқорида келтирилган қалб қотишининг сабабларидан қутулишнинг энг яхши йўли мазкур ишларнинг тескарисини бажаришга ҳаракат қилишдир. 

Аллоҳ таоло барчамизнинг қалбларимизни қотишдан асрасин. У зотнинг ҳузурига салим қалб билан боришимизни насиб айласин, омин! 

Нозимжон Ҳошимжон